اولین نکته این است که قلمرو علایق مطالعاتی ایشان خیلی رسمی و منطبق بر حوزهی مطالعات متعارف روحانیان نیست. بیشتر روحانیان به اقتضای فضای حوزه و درس و بحثی که دارند، منطقهی خاصی در مطالعه مورد علاقهشان است. هر صنف و گروه دیگر هم همینطور هستند؛ مهندسها، پزشکها و... بالاخره هر کسی یک قلمرو مشخص و مخصوصی را برای مطالعهی خودش انتخاب میکند. البته ممکن هم هست در هر یک از این اقشار، گروهی اهل مطالعه نباشند اما اگر بخواهند مطالعه کنند، قلمرو خاصی برای آن دارند.
آقای خامنهای غیر از فقه و اصول و معارف اسلامی که در سنت تحصیلی ایشان، رسمی و درسی بوده و جزء مطالعات تحقیقی و پژوهشی ایشان به حساب میآید، از ابتدای زندگی میدان وسیعی را برای مطالعه پیش چشم داشتهاند؛ همین قلمروهای مطالعاتی هم پیکرهی اصلی کتابخانهی شخصی ایشان را شکل میدهند.
ادامه مطلب
طراحی سايت و تهيه طرح های تفصيلی که توسط شما عزيزان زحمتکش که پيراهن ها در اين راه کهنه کرده ايد، می تواند مراحل و شکل های مختلفی داشته باشد.
هدف از اين کار آن است که خواسته های ما به عنوان درخواست کننده سايت و امکاناتش به خوبی و دقيق و مستند تحويل مجری فنی گردد. اما آيا واقعا روشی که پيش روی ماست بهترين است؟ آيا اين همه وقت برای اين که ريز ترين اجزا و عناصر يک صفحه را به تصوير بکشيم، ضرورری است؟ آيا بهتر نيست به ارائه يک توصيف متنی و در موارد لازم به ترسيم صفحه يا امکانات خاص آن در صفحه اکتفا کنيم؟
شايد بهتر باشد که مثل گذشته خواسته هايمان را مکتوب کنيم و فقط در مواردی که ضروری می دانيم مطلب و درخواست را از طريق تصوير منتقل کنيم. در اين صورت کار طراحی همه جيک و پيک سايت و صفحات آن به عهده مجری فنی و در مرحله بعد از جلسات تحليل و طراحی خواهد بود.
اما آنچه که موضوع این پست می باشد، اشاره به رشته بین علمی است که امروز با پررنگ شدن نقش عامل انسانی در طراحی های وب، موضوع مطالعات گسترده قرار گرفته است. رشته بین علمی با عنوان کاربردپذیری.
در واقع این رشته از دسته علوم کامپیوتری است که با اهمیت یافتن بحث کاربر محوری در زیر رشته های طراحی وب به وجود آمده است. چنین تلقی می شود که، کاربردپذیری با کمک گرفتن از روانشناسی، هنر (گرافیک)، برنامه نویسی و مدیریت در پی افزودن به کارآیی و تاثیرگذاری صفحات وب و پایگاهها می باشد.
جرقه ابتدایی به وجود آمدن این رشته به سال ۱۹۹۳ برمی گردد، زمانیکه جاکوب نیلسن کتابی در مورد اصول کاربردپذیری در نرم افزارها نوشت. بعدها با گسترده شدن اینترنت در سال ۱۹۹۷ کتابی نیز به صورت اختصاصی در مورد کاربردپذیری در وب نوشته شد و به تدریج با ورود این بحثها به دانشگاهها، مطالب بسیار زیادی به آن افزوده شد. و حالا در دانشگاههای مثل پاریس، کمبریج، مریلند و بسیاری دیگر از دانشگاههای صاحب عنوان این رشته به عنوان یک زیر شاخه از طراحی وب تدریس می شود و سالانه بیش از هزار مقاله در این رابطه در نشریات معتبر علمی و فضای اینترنت منتشر می شود.
این علم در ایران تاریخچه خاصی ندارد، و طراحی ها وب در ایران صرفا ذوقی، قریحی و تجربی و گهگاهی در موارد موفق آن کپی از نمونه های خارجی می باشد. به نظر می رسد در پروسه طراحی وب عنوانی تحت عنوان متخصص کاربردپذیری و حتی عنوان طراح صفحات وب (تخصصی غیر از برنامه نویس و گرافیست)معنایی ندارد.
به امید روزی که در کشور ما هم کارها به روش درست آن انجام شوند.
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
همان طور که وظایف نظامهاى بازیابى اطلاعات پیچیدهتر مىشوند؛ منابع موجود در این نظامها نیز به طور فزایندهاى غنىتر مىشوند.نگرانى طراحان نظامها، ایجاد نظامهایى با وظایف پیچیده بود که همچنان کاربرپسند (User-Friendly) باشد و به آسانى براى کاربران قابل دستیابى باشد، یعنی کاربران مجرّب و آشنا با ابزارهاى بازیابى، همراه جستجوکنندگان مبتدى اطلاعات که مىخواهند سطح زندگى خود را ارتقا بخشند.طراحان نظامها پى بردهاند که ویژگىهاى کاربر علاوه بر محیطهاى فیزیکى و اجتماعى که اطلاعات در آن جستجو مىشود، چهارچوب بازیابى و زمینه استفاده از آن را شکل مىدهد.آنها همچنین به این نکته رسیدهاند که به کار بردن نظام علاوه بر بازیابى مدارک مرتبط و مفید، مهمترین اهداف نهایى جستجو و اثربخشى و رضایت کاربران خواهد بود.
در فرایند بازیابى، رابط کاربر، یک پل ارتباطىست که کاربر را با نظامهاى بازیابى مرتبط مىکند.اثربخشى رابط نقش مهمى در موفقیت ارتباط تعاملى (Interaction) بازى مىکند.مهم نیست که چگونه نظام بازیابى براى سازگارى با انسان طراحى شده است؛کلید ایجاد یک نظام مؤثر، فهمیدن این مسئله است که انسان در هنگام جستجو یا مرور یا یادگیرى چگونه رفتار مىکند. فهمیدن خصوصیات یک کاربر معمولى کافى نیست؛ بلکه نکته اساسى این است که مردم ویژگىهاى رفتارى، عادات، الگوهاى و فرهنگ تفکر مخصوص به خود، گرایشها، سرشت و حتى ضعف و سستى ویژه خود را در تلاش و کوششهاى خود به همراه دارند.
یک رابط خوب طراحى شده باید چندین ویژگی استاندارد داشته باشد:
1)مناسب براى کارى که انجام مىدهد، 2)توصیف خود به طور واضح، 3)قابلیت کنترل، 4)قابلیت تمیز و تشخیص، 5)قابلیت سازگارى و انطباق با انتظارات کاربرد، 6)اصلاح اشتباهات، 7) مناسب براى منفردسازى و یادگیرى.
مسئله این است که طراح توجه خود را در کجا متمرکز مىکند.
نظامهاى کامل و جامع موجود در بازار اگر راه واقعى مردم را(نه راهى که ما فکر مىکنیم یا آرزو داریم)منعکس نکنند شکست خواهند خورد.
منبع : تأثیر رفتار انسانی در طراحی رابط در نظام های بازیابی اطلاعات،ژانگ جین، سارا فاین، مترجم :علی مراد مند، فصلنامه کتاب، شماره 54.
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
همین تعریف خود نمایانگر گستردگی این واژه و ابهام آن است.
براجنیک در تحقیقی در سال 2000 مطابق با خصیصه های کاربردپذیری آزمون های تعریف شده ای را در ارزیابی صفحات وب به نمایش گذاشته است:
1. انسجام در بازنمایی و کنترل ها(اجتناب از در هم آمیختگی متون زیرخط دار با پیوندهای زیر خط دار، یک دست کردن پیوندهایی که به یک متن مشابه اشاره می کنند، برچسب های مربوط به آدرس پست الکترونیکی، رنگهای پس زمینه و پیوندها مورد آزمایش قرار می گیرد)
2. بازخورد مناسب (مشخص بودن زمان و نویسنده صفحات)
3. ناوبری بافتاری(در هر موقعیت گزینه های ناوبری مورد نیاز در دسترس باشند. حضور الزامی پیوند به خانه در هر صفحه، اجتناب از پیوند دادن صفحه به خودش، اشاره داشتن پیوندهای داخلی وبسایت به منابع موجود در آن سایت)
4. ناوبری کارآمد(تعداد پیوندهای صفحه خانه به دیگر صفحات، زمان بارگذاری صفحات، وضوح اجزاء جداول و تصاویر، به اشتراک گذاشته شدن تصاویر در سایت)
5. برچسب های معنی دار و گویا(mailto ها که باید در بردارنده ایمیل واقعی باشند بررسی می شوند)
6. قدرت(استفاده از رنگ های مطمئن وب در عناصر صفحه، اجتناب از خالی بودن پیوندهایی که از چارچوب ها خارج می شوند، استفاده از کد استاندارد اچ تی ام ال، فراهم بودن کنتراست کافی در ترکیب رنگ های پیش زمینه و پس زمینه)
7. انعطاف پذیری(حضور توصیف های متنی جایگزین برای تصاویر، برنامه های دیداری و شنیداری، برنامه های کوچک (اپلت Applet) و دیگر پروژه ها، دسترس پذیری پیوندهایی که در دل تصاویر قرار دارد در قالب متنی، وجود پیوندهای دوتایی خود احیاگر(Outo-Refresh)(جلوبرنده وعقب برنده) در بدنه صفحه)
8. پشتیبانی از اهداف کاربران(کنترل وجود دکمه های reset و submitدر فرم ها)
9. قابلیت نگهداشت(مربوط بودن آدرسهای اینترنتی که در وبسایت وجود دارد)
10. دیگر موارد(کنترل املای لغات محتوای صفحات، گزارش تعداد رسانه های مختلف موجود در صفحات، مناسب بودن ابرداده های صفحات به جهت جستجوپذیری، چگونگی اشاره وب سایتهای دیگر به این وبسایت، اجتناب از جنبه های تصاویر متحرک، )
منبع :
ابزارهای خودکار ارزیابی کیفیت وب سایت ها با تاکید بر کاربردپذیری آنها – نفیسه چنگیز، کارشناسی ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تهران، مجله کتابداری سال چهلم، دفتر چهل و پنجم.
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
شناخت مخاطب، طراحی طرح نمایشی، نوع، تصاویر، رنگ و ایجاد محاوره، انتخاب یک قالب مجازی طراحی مناسب برای صفحات، طراحی به منظرو هدایت صحیح مسیر چشم، استفاده مناسب از فضای مثبت و منفی، افزودن عمق با استفاده از عناصر الحاقی، فهم تکنیکهای طراحی وب موجود.
اصولا متن و تصویر نقش مهمی را در چگونگی سازماندهی صفحات وب و چگونگی تاثیر اطلاعات منتقل شده بازی می کنند و از آنجایی که متن قدرت زیادی در انتقال احساس و افکار دارد لذا به منظور تکمیل آن می بایست کنترل بیشتر از آنچه که ساختار و فایلهای html ارائه می کنند، بر متن اعمال شود.
رنگ می تواند به عنوان یک عنصر قدرتمند به صفحات وب افزوده شود. در صورت استفاده موثر رنگ می تواند مسیر نگاه را هدایت کند، بر عنصر یا ناحیه ای از صفحه تاکید کند، ارتباطات را نمایش دهد، سرعت جستجوی اطلاعات موجود در صفحه را افزایش دهد و نمایش دهنده ارزش یا موقعیت باشد.
به یاد داشته باشیم که :
۱. طراحی صفحات وب موضوعی کاملا سلیقه ای است.
۲. به جای اینکه طراحی صفحات وب را به دو دسته طراحی خوب وبد تقسیم کنیم باید طراحی را به دو دسته طراحی تاثیر گذار و غیر موثر تقدیم کنیم.
منبع : کتاب طراحی صفحات وب، جان ام داف (Jon.M.Duff) ترجمه مهندس امیر علی امی ، موسسه فرهنگی هنری دیباگران، تهران، 1379
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
در هنگام ارزیابی وب سایت ها دو دسته ویژگی یا معیار مورد بررسی قرار می گیرد، ویژگی های عینی یا داخلی و ویژگی های ذهنی یا خارجی. « آن دسته از خصیصه هایی که تنها به چگونگی طراحی و توسعه وب سایت وابسته است، ویژگی های داخلی است و خصیصه هایی که به وب سایت و کاربردش بستگی دارند، ویژگی های خارجی است» (براجنیک 2000)
ابزاری مانند وب کوال(Web Qual) ابزاری غیر خودکار است که به سنجش معیارهای ذهنی می پردازد، یعنی کیفیت وب سایت را از دیدگاه کاربر بررسی می کند. وب کوال در سال 1998 ایجاد شد و ویرایش چهام آن، ابزار استانداردی مشتمل بر بیست و سه سوال است که در اختیار کاربران سایت قرار داده می شود تا طیف کیفیت را با استفاده از یک مقیاس هفت گزینه ای مشخص سازند؛ بخشی از این پرسشنامه به بررسی کاربردپذیری از جمله طراحی سایت پرداخته، بخش بعدی آن به کیفیت اطلاعات وب سایت اختصاص یافته و بخش نهایی به تعامل خدماتی می پردازد. از جمله جنبه های مورد سوال در این ابزار آسانی یادگیری کار با وب سایت، جذابیت ظاهری وب سایت، فراهم آوری اطلاعات دقیق و صحیح و قابل باور، به روز و مربوط بودن اطلاعات، آسانی درک اطلاعات، شهرت سایت، احساس امنیت و ... است.
از جمله ابزارهای غیر خودکار برای اندازه گیری معیارهای عینی، روش ارزیابی کیفی وب سایت یا وب سایت کم (Web-site QEM: Web-site Quality Evaluation Method) است. اُلسینا(Olsina) و دیگران این روش کمّی را برای مقایسه و ارزیابی شاخص های کیفی سایت ها مطرح کردند.در این شیوه شاخص های کیفیت بر اساس استاندارد ایزو 9126 و الحاقیه A از استاندارد آی تریپل ایی 1061 (IEEE) به چهار شاخه کلی تقسیم شده است، که عبارتند ازکاربردپذیری، چگونگی کارکرد، قابلیت اعتماد و کارآیی. در حقیقت این شیوه بر اساس حرکت محقق عمل می کند نه کاربر، عینی است نه ذهنی، و در نهایت شیوه ای مدلگرا و کمّی است نه شهودی و کیفی.
استاندارد ایزو 9241 کاربردپذیری را به عنوان اثربخشی(Effectivness)، کارآیی و رضایتی که کاربران خاص را در محیط های ویژه به اهداف ویژه می رساند در نظر می گیرد.(ایزو آی ائی سی، 1998)
براجنیک(Giorgio Brajnik) در تحقیقی خصیصه های کاربردپذیری وب سایت را با در نظر داشتن تحقیق فلمینگ برشمرد:
1. انسجام بازنمایی(Representation) و رنگ ها
2. بازخورد مناسب
3. سازماندهی طبیعی اطلاعات (برچسب های نظام یافته، ساختار سلسله مراتبی گویا)
4. ناوبری بافتاری(Contextual)(در هر موقعیت و همه نقاطی که امکان ناوبری وجود دارد)
5. ناوبری کارآمد(به لحاظ زمان و تلاش لازم برای انجام یک کار)
6. برچسب معنی دار و گویا
دیگر خصیصه های مرتبط با کاربردپذیری وب سایت ها عبارتند از:
1. قدرت (وب سایت ها تا چه حد می توانند آن دسته از فن آوری های مورد استفاده کاربر را که توسط توسعه دهندگان وب پیش بینی شده، کنترل کنند)
2. انعطاف پذیری(برای مثال، وجود نسخه های متنی و گرافیکی، نمایه های افزونه(Redundant) و نقشه های سایت، و همچنین وجود پیوندهای نقشه تصویری)
3. چگونگی کارکرد(پشتیبانی از اهداف کاربر)
منبع :
ابزارهای خودکار ارزیابی کیفیت وب سایت ها با تاکید بر کاربردپذیری آنها – نفیسه چنگیز، کارشناسی ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تهران، مجله کتابداری سال چهلم، دفتر چهل و پنجم.
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
کاربردپذیری اطلاعات منتشر شده بر روی وب، مبحث جدیدی است که به تازگی مورد توجه متخصصان فن قرار گرفته، و با توجه به رشد روز افزون تعداد وب سایت ها و ضرورت نظارت بر کیفیت اطلاعات عرضه شده، از اهمیتی فزاینده برخوردار شده است.دشواری ها و پیچیدگی های ذاتی سنجش کاربردپذیری، متخصصان را بر آن داشت، تا با ساخت و بهره گیری از ابزارهای خودکار ارزیابی به سنجش کیفیت وب سایت ها بپردازند.
رشد فزاینده وب سایت ها لزوما به معنای رشد کیفی آنها نبوده است. نیاز دسترسی به سایتهای با کیفیت و بهتر ما را بر آن می دارد که به ایجاد و توسعه ابزارها و سازوکارهایی جهت ارزیابی کیفیت وب سایتها بپردازیم.
وبسایت ها نظام های نرم افزاری تعاملی –دوسویه- به شمار می آیند که هدف اصلی آنها برآوری نیازها و ایجاد ارتباط موثر با کاربران است، بنابراین قضاوت در مورد کیفیت وب سایت نمی تواند بدون توجه به درک و قضاوت کاربران صورت گیرد.
از آنجا که کیفیت، ریشه در کاربردپذیری دارد، بررسی ابزارهای خودکار ارزیابی کاربردپذیری گام ضروری و مهمی در شناسایی راهکارهای تحقیق درباره کیفیت وب سایت ها به شمار می آید.
استاندارد ایزو 9126، کیفیت را چنین تعریف می کند: « مجموعه ای از مشخصات و ویژگی های یک محصول نرم افزاری که به توانایی آن در برطرف کردن نیازهای تصریح شده و نیازهای ضمنی منجر می شود» (ایزو/ آی ئی سی، 1998 ISO/IEC)
کیفیت وب سایت به عنوان مجموعه ای از مشخصه های ترکیبی که در برگیرنده عوامل به هم وابسته ای همچون چگونگی کارکرد(Functionality)، قابلیت اعتماد(Reliability)، کارآیی(ٍEfficiency)، کاربردپذیری(Usability)، قابلیت نگهداری(Mainintainability)، و قابلیت جابجایی(Portability) است، شناخته می شود.
منبع:
ابزارهای خودکار ارزیابی کیفیت وب سایت ها با تاکید بر کاربردپذیری آنها – نفیسه چنگیز، کارشناسی ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تهران، مجله کتابداری سال چهلم، دفتر چهل و پنجم.
جهت مطالعه مقالات بیشتر درباره کاربردپذیری به لینک زیر مراجعه نمایید:
